Trochę historii

Umiejętność pływania jest u człowieka tak stara, jak umiejętność chodzenia czy biegania. Już w zamierzchłych czasach jeśli osiadał on w pobliżu zbiorników wodnych, uczył się również pływać.

Dowody historyczne świadczące o znaczeniu umiejętności pływania znaleziono na tablicy nagrobnej wśród hieroglifów egipskich sprzed 4 tys. lat. Jeden z figurujących tam znaków odczytano jako słowo "pływanie".

Rzymska Moneta  z wizerunkiem pływaka

Sprawność w pływaniu wysoko ceniono w starożytnej Grecji.Umiejętność ta mieściła się w systemie wychowania młodzieży. W palestrach ateńskich chłopcy, obok innych sprawności, uczyli się pływać.

W okresie rozkwitu starożytnego Rzymu było sprawą oczywistą łączenie umiejętności pływania przede wszystkim ze sprawnością bojową. Dobrze umieli pływać wielcy wodzowie rzymscy, jak np. Marek Antoniusz czy Juliusz Cezar. Z zapisków Juliusza Cezara wynika, że sukcesy swojej armii przypisywał m.in. umiejętności pływania żołnierzy. Pływanie i kąpiele należały również do części życia towarzyskiego arystokracji rzymskiej.

Okres średniowiecza w Europie wiąże się z rozwojem filozofii chrześciańskiej, która - zwłaszcza w swym wczesnym okresie - doskonalenie i rozwój duzy jednoznacznie przeciwstawiała marności i niedoskonałości ciała, a życiu niedoskonałemu, doczesnemu - życie doskonałe, wieczne. Przekonania te nie mogły sprzyjać rozwojowi umiejętności pływania. Popularniejsze były wówczas twierdzenia, że czyste ciało to grzeszna dusza czy ciepła woda zarzewie grzechu rozbudza. Istnieją jednak dowody na to, że Słowianie pływali sprawnie. Budowali dobrze zorganizowanie osiedla nad wodą, uprawiali rybołóstwo, a więc sztuka pływania była im zapewne znana.

Przełomem, także w historii pływania, stało się odrodzenie. Od XV w., pod wpływem filozofii Wschodu, w wyniku odczytywania na nowo dzieł starożytnych Greków i Rzymian zainteresowano się znów życiem doczesnym człowieka, a zatem i jego rozwojem oraz doskonałością fizyczną. Pojawiły się opracowania, w których jednoznacznie zwracano uwagę na walory pływania.

Pierwszym dziełem poświęconym wyłącznie pływaniu była wydana w roku 1538 przez Mikołaja Wynmanna napisana po łacinie książka "Pływak, czyli o sztuce pływania dialog wesoły i przyjemny w czytaniu".

Dopiero w XVIII stuleciu zaproponowano powszechne wprowadzenie pływania do systemu wychowania młodzieży.

Na ziemiach polskich bardzo aktywnie propagowali umiejętności pływackie działacze Komisji Edukacji Narodowej (1773-1794).

W popularyzacji pływania szczególne znaczenie miała służba wojskowa. Kiedy po wojach napoleońskich w Europie tworzono nowoczesne armie, pływanie zajmowało poczesne miejsce w szkoleniu żołnierzy.

Popularność pływania wzrosła w połowie XIX w. również wśród osób cywilnych. Powstało wiele cywilnych szkół pływackich.

W tym okresie wprowadzono pływanie do programu nauczania Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w latach 1830-1838 objęto nauką pływania również młodzież licealną Krakowa.

Ostatnie lata XIX w. rozpoczęły nową erę pływania - pływanie sportowe. Rozwój ruchu sportowego w Anglii i na świecie zdecydował o tym, że pływanie z samej tylko umiejętności pokonywania żywiołu przekształciło się w konkurencję sprawdzającą, jak szybko człowiek może pływać.

W 1871 r. odbyły się pierwsze pływackie mistrzostwa Anglii i wydarzenie to uważa się za początek pływania sportowego w świecie.

Już od pierwszych nowożytnych Igrzysk Olimpijskich w 1896 r. pływanie, wraz z siedmioma innymi dyscyplinami sportu, zostało włączone do programu igrzysk.

W okresie powstawania pływackiego ruchu sportowego w świecie Polska była pod zaborami. Organizowano, zwłaszcza na ziemiach polskich pod zaborem austriackim,spotkania sportowe, a w czasie Zlotu Grunwaldzkiego, w 500-lecie bitwy pod Grunwaldem, w 1910 r. w Krakowie odbyły się zawody pływackiez udziałem pływaków nie tylko spod zaboru austriackiego, lecz i rosyjskiego. Na ziemiach pozostających pod zaborem pruskim, mimo bujnego rozwoju pływania w Prusach, udział Polaków w sporcie był niemożliwy z powodu dyskryminacyjnej polityki rządu pruskiego. Polski sport pływacki organizował się tu dopiero po uzyskaniu niepodległości: w 1922 r. powstał Polski Związek Pływacki, a w 1923 r. został on przyjęty do Międzynarodowej Federacji Pływania (FINA). Od 1922 r. co roku organizuje się mistrzostwa Polski w pływaniu.

Tekst pochodzi z: Czabański B., Fiłon M., Zatoń K. (2003); Elementy teorii pływania, AWF, Wrocław.